'Et in Arcadia Ego': Arcadia/Utopia-series of discussions:Kostis Stafylakis

Arcadia / Utopia: a series of discussions for the aesthetical, philosophical, historical and political context of Utopia.

'Towards a New Arcadia: The pastoral Utopia of the contemporary art' by Kostis Stafylakis

«Κι εγώ στην Αρκαδία»-Πρόγραμμα συζητήσεων και δράσεων

2η μπιενάλε της Αθήνας 2009

HEAVEN
"Live"
Επιμέλεια: Δημήτρης Παπαϊωάννου & Ζάφος Ξαγοράρης
Κτίριο Φλοίσβου & Παραλία Παλαιού Φαλήρου

Το έργο της Ομάδας Φιλοπάππου «Κι εγώ στην Αρκαδία» με το οποίο συμμετέχει στη 2η Μπιενάλε της Αθήνας 2009, Heaven, από τις 13 έως και τις 28 Ιουνίου, είναι ένα εικαστικό περιβάλλον που συντίθεται από δράσεις, εργαστήρια και ανοιχτές συζητήσεις με παιγνιώδη και αυτοσχεδιαστικό χαρακτήρα.

«Κι εγώ στην Αρκαδία»

Ένας άλλος κήπος καλεί τους επισκέπτες του να γίνουν μέρος του. Ένα εικαστικό περιβάλλον, ένας τόπος συνεύρεσης, ενός εμμενούς πλέον «σκηνικού», που φιλοξενεί την πραγμάτευση σχετικών με τον τίτλο ζητημάτων. Η Αρκαδία ως ο φαντασιακός εκείνος τόπος της ματαίωσης, που, μεταξύ άλλων, παραπέμπει στον -επίγειο και ταυτόχρονα μυθικό- παράδεισο, στον κήπο των ηδονών, στο στοχασμό πάνω στον θάνατο και την αιωνιότητα αλλά και σε ένα απροσδιόριστο αίσθημα φυγής. Η ομαδική μελέτη/έρευνα και η περιδιάβασή μας πάνω στο έργο του Poussin με τίτλο Et in Arcadia Ego, μας ωθεί να αναρωτηθούμε για θεματικές όπως φυσικός και τεχνητός παράδεισος, στάση και κίνηση, άνθιση ανθρώπων και τεχνητά φυτά, θάνατος και αιωνιότητα, ρίζωμα και πέρασμα, συλλογικότητα και κοινότητα. Ένας εφήμερος χώρος πύκνωσης και εστίασης, μετακινούμενος και διαφορετικός κάθε μέρα, που προϋποθέτει συνεργούς.


Η ομάδα Φιλοπάππου είναι ένα ανοιχτά διαμορφωμένο σχήμα εικαστικών καλλιτεχνών, χωρίς συγκεντρωτική οργάνωση ή ηγεσία, χωρίς επίσημα μέλη. Η συνύπαρξη και συνεργασία ανθρώπων προερχόμενων από διάφορα θεωρητικά πεδία ή τομείς δράσης δεν ορίζει μία κοινότητα αλλά έγκειται σε μία δικτυακού τύπου συνάρθρωση. Οι μετέχοντες ρέουν στις διαδρομές και τα σημεία αυτού του δικτύου. Οι δράσεις του δικτύου Φιλοπάππου, αφενός, σκοπεύουν στην επανενεργοποίηση τόπων και, αφετέρου, επιχειρούν να αναδείξουν συλλογικού τύπου καλλιτεχνικές πρακτικές. Στο έργο ‘Κι εγώ στην Αρκαδία’ συμμετέχουν οι: Μάντυ Αλμπάνη, Αντώνης Βολανάκης, Γιώργος Γιαννακόπουλος, Γεωργία Δεσύλλα, Μαίρη Ζυγούρη, Νάντια Καλαρά, Τίνα Κώτση, Νίκος Παπαδόπουλος, Τερέζα Παπαμιχάλη, Αγγελική Σβορώνου, Άννα Τσουλούφη και Κώστας Χριστόπουλος.


Πρόγραμμα συζητήσεων και δράσεων

Κυριακή 14 Ιουνίου 2009, 20:00
Εργαστήριο φυσικής καλλιέργειας απο τους εθελοντές του Κέντρου Φυσικής Καλλιέργειας (http://naturalfarming.eu), Ηλία Βάκη και Δημήτρη Δεσύλλα.
Για το εργαστήριο φυσικής καλλιέργειας οι θεατές και οι περαστικοί θα κληθούν να συμμετάσχουν τυλίγοντας σπόρους μέσα σε σβώλους από αργιλόχωμα. Η Ομάδα ανοίγει τις εργασίες της με αυτήν την συμβολική χειρονομία και τις κλείνει με μια σπορά σε έκταση 100 τ.μ. τον Σεπτέμβριο. Ο κήπος αυτός, ένα ζωντανό γλυπτό, ένας επίγειος παράδεισος, θα αναπτύσσεται συνεχώς στο πάρκο Παλαιού Φαλήρου.

Τετάρτη 17 Ιουνίου 2009, 20:00
Εργαστήριο ‘Ανάμεσα στην ου-τοπία και την εν-τοπία’, εφήμερες συλλογικές δράσεις απο τον Δημοσθένη Αγραφιώτη.
Σειρά απο δράσεις με τη συμμετοχή του "κοινού" για να φανεί πως το σώμα αποτελεί απαρχή, εργαλείο και "σκεύος " νοήματος και απόλαυσης. Το "κοινό" θα κληθεί να χρησιμοποιήσει την αναπνοή του ,τις κινήσεις των μελών του, την φαντασία και τις δεξιότητές του, ώστε να εκτελεστούν-επιτελεστούν ενεργήματα για να καταδειχθεί το θαυμαστό και το ευάλωτο του σώματος.

Παρασκευή 19 Ιουνίου 2009, 20:30
Αρκαδία / Ουτοπία: Μια σειρά συζητήσεων για τις αισθητικές, φιλοσοφικές, ιστορικές και πολιτικές συνδηλώσεις της Ουτοπίας.
“Προς Μια νέα Αρκαδία: Η βουκολική ουτοπία της σύγχρονης τέχνης” από τον Κωστή Σταφυλάκη.

Σάββατο 20 Ιουνίου 2009, 20:00
Εργαστήριο φυσικής καλλιέργειας απο εθελοντές του Κέντρου Φυσικής Καλλιέργειας (http://naturalfarming.eu)

Σάββατο 20 Ιουνίου 2009, 21:00
"Ανιχνεύοντας το εφήμερο στην πόλη": μια παρουσίαση και συζήτηση για τις μετακινήσεις, τους αυτοκινητόδρομους, τα graffitti και την αστική επέκταση, από τον Πάνο Τότσικα, αρχιτέκτονα, που συμμετέχει στο παναττικό δίκτυο κινήσεων πόλης και στην πρωτοβουλία πολιτών για την προστασία του Υμηττού.

Σάββατο και Κυριακή 20 και 21 Ιουνίου 2009
Κατασκευή "υβριδικού" ποδηλάτου σε συνεργασία με την ομάδα "Ποδηλάτ(ισσ)ες της Αθήνας».
Παράλληλα, στον χώρο της εγκατάστασης "Κι εγώ στην Αρκαδία", παρουσιάζονται τρεις "ποδηλατοκατασκευές" της ομάδας "Φίλοι του ποδηλάτου" από το Ρέθυμνο.

Κυριακή 21 Ιουνίου
Performance-Πρώτος Δελφικός ύμνος στον Απόλλωνα, από την Joulia Strauss.
‘Ο ύμνος γράφτηκε από τον Αθηναίο για να δείξει την ομορφιά της ελληνικής μουσικής στους βάρβαρους Ρωμαίους. Σκοτώσαμε μια χελώνα, κατασκευάσαμε μια λύρα με αιχμηρά κέρατα και την συγχρονίσαμε σύμφωνα με τους αρχαίους ελληνικούς μουσικούς τρόπους, ανακατασκευασμένους στον υπολογιστή…’

Joulia Strauss



Τρίτη 23 Ιουνίου 2009, 20:30
Αρκαδία / Ουτοπία: Μια σειρά συζητήσεων για τις αισθητικές, φιλοσοφικές, ιστορικές και πολιτικές συνδηλώσεις της Ουτοπίας.
«Συζητώντας για τις ουτοπίες του 20ού αιώνα» από τον Αντώνη Λιάκο.

Τετάρτη 24 Ιουνίου 2009, 21:00
"Φεμινιστικές ουτοπίες" από την Μαρία Γαργαρώνη.
Οι γυναίκες, αναγνωρίζοντας τις δυστοπίες της πραγματικότητάς τους, τις υπερβαίνουν είτε φτιάχνοντας φανταστικούς κόσμους είτε δημιουργώντας εφήμερους - ή μη - τόπους πειραματισμού και ελευθερίας. Μια παρουσίαση - τρίπτυχο. Δυστοπίες: τα καθημερινά περιστατικά βίας εναντίον των γυναικών. Ουτοπίες: Μυθιστορήματα φεμινιστικής επιστημονικής φαντασίας. Ετεροτοπίες: Αναγκαίες αποδράσεις από την πατριαρχία.

Πέμπτη 25 Ιουνίου 2009, 20:00
Αρκαδία / Ουτοπία: Μια σειρά συζητήσεων για τις αισθητικές, φιλοσοφικές, ιστορικές και πολιτικές συνδηλώσεις της Ουτοπίας.
'Οι ετεροτοπίες των κήπων' από την Φαίη Ζήκα και 'Οι πύλες της Αρκαδίας' από την Θεώνη Φωτοπούλου

Παρασκευή 26 Ιουνίου 2009, 19:00-24:00
Ποιητική κατοικία αρκαδία / Poetica residenza arcadia - ένα εργαστήριο λέξεων.
Οι λέξεις με τους ανθρώπους συναντιούνται στο χώρο της εγκατάστασης για πέντε ώρες και οι ποιητές μοιράζουν και μοιράζονται με τους επισκέπτες έτοιμο υλικό ή λέξεις που ξεπηδούν με εφαλτήριο το βίωμα του έργου. Ο προφορικός λόγος ως ψιθύρισμα ή κραυγή σπάει τις συνήθεις πρακτικές ανάγνωσης του ποιητικού λόγου. Η γραφή κυλά με κιμωλίες στο μπετόν, σε ραβασάκια -μυστικά απ’ το ένα χέρι στο άλλο, σε κολλημένα φύλλα σε παγκάκια, ραμμένα σε μαξιλάρια, πίσω από ένα πίνακα.
Συμμετέχοντες ποιητές: Αλεξάνδρα Πλαστήρα, Κατερίνα Ηλιοπούλου, Φοίβη Γιαννίση, Παναγιώτης Ιωαννίδης, Πατρίτσια Κολαΐτη, Γιάννα Μπούκοβα, Ιορδάνης Παπαδόπουλος, Γιώργος Χαντζής, Θάνος Σταθόπουλος, Δούκας Καπάνταης, Γιάννης Στίγκας, Γιούλη Βολανάκη, Θεώνη Κοτίνη.

Σάββατο 27 Ιουνίου 2009, 20:00
Αρκαδία / Ουτοπία: Μια σειρά συζητήσεων για τις αισθητικές, φιλοσοφικές, ιστορικές και πολιτικές συνδηλώσεις της Ουτοπίας
“Όταν οι ουτοπίες γίνονται πραγματικότητα” από τον Αλέξανδρο Κιουπκιολή και
“Για μια κριτική στην κριτική της ουτοπίας” από την Βίκυ Ιακώβου.


Παράλληλα, σχεδιάζονται δράσεις και εξελίσσονται ιδέες που δεν περιέχονται σ' αυτό το πρόγραμμα, με έμφαση στο στοιχείο της έκπληξης και του αυτοσχεδιασμού.

σχετικά με το 'Κι εγώ στην Αρκαδία' - regarding 'Et in Arcadia Ego'

'Και εγώ στην Αρκαδία'

Ένας άλλος κήπος καλεί τους επισκέπτες του να γίνουν μέρος του.Ένα εικαστικό περιβάλλον, ένας τόπος συνεύρεσης, ενός εμμενούς πλέον «σκηνικού», που φιλοξενεί τη διαπραγμάτευση σχετικών με τον τίτλο ζητημάτων. Η Αρκαδία ως φαντασιακός εκείνος τόπος της ματαίωσης, που, μεταξύ άλλων,
παραπέμπει στον -επίγειο και ταυτόχρονα μυθικό- παράδεισο, στον κήπο των
ηδονών, στο στοχασμό πάνω στον θάνατο και την αιωνιότητα αλλά και σε ένα
απροσδιόριστο αίσθημα φυγής. Η ομαδική μελέτη/έρευνα και η περιδιάβασή μας πάνω στο έργο του Poussin με τίτλο Et in Arcadia Ego, μας ωθεί να αναρωτηθούμε για θεματικές όπως
φυσικός και τεχνητός παράδεισος, στάση και κίνηση, άνθιση ανθρώπων και
τεχνητά φυτά, θάνατος και αιωνιότητα, ρίζωμα και πέρασμα, συλλογικότητα και
κοινότητα.
Ένας εφήμερος χώρος πύκνωσης και εστίασης, μετακινούμενος και διαφορετικός
κάθε μέρα, που προϋποθέτει συνεργούς.


'Et in Arcadia Ego'

A different garden invites the visitors to be part of it.
An environment, a place for gathering, of an immanent scenery, which hosts the
negotiation of the subject-related issues.
Arcadia as the imaginary place of the frustration, which, among others,
refers to an earthly and at the same time mythical paradise, to a garden of pleasures, to a contemplation on death and eternity but also to

an inexplicable feeling of escapism.

Our group research and study, as well as our stroll through Poussin's painting «Et in Arcadia
ego», drove us to consider topics such as natural and artificial
paradise, pause and movement, the flourishing of people and artificial flora, death and eternity, rhizome and passage, and collectivity and community.
An ephemeral place of concentration and focusing, which is mobile and different every day, and also requires accomplices.

κι εγώ στην Αρκαδία / et in Arcadia ego

the Athens Biennale 2009 project

a public intervention of installation and activities on the coastline of Palaio Faliro curated by Zafos Xagoraris and Dimitris Papaioannou

13 June 2009 - 28 June 2009



the activities will be posted daily beginning 13 June

O Ροδανθός του Ιόλα

Ροδανθός. Ο δημοσιογράφος Τζέρι Τόμσον θα επιχειρήσει να χρησιμοποιήσει την  τελευταία λέξη του μεγιστάνα Τσαρλς Φόστερ Κέιν ως μίτο της Αριάδνης  σε μια δαιδαλώδη και επί της ουσίας απροσπέλαστη  ζωή. Στο τέλος του μυθικού Πολίτη Κέιν, ο Τόμσον θα διαπιστώσει το ατελέσφορο του εγχειρήματος: Δεν μπορείς να φτάσεις στην όποια αλήθεια μιας ολόκληρης ζωής μέσω μίας και μόνης λέξης. Όμως, αυτή η μία και μόνη λέξη ήταν αρκετή στον Όρσον Ουέλς για να συνοψίσει το σχόλιο του πάνω σε μια ζωή, και εντέλει σε μια κοινωνία, που χάνεται στην απέραντη ερημιά του απόλυτου πλούτου. Στην ύστατη στιγμή, ένας άνθρωπος που απέκτησε ο,τιδήποτε μπορούσε να αγοραστεί, ανακαλεί το ταπεινό έλκηθρο της παιδικής ηλικίας του…

Πριν λίγους μήνες επισκέφτηκα τη βίλα Ιόλα στην Αγία Παρασκευή. Ήμουν μαζί με την  Ομάδα Φιλοπάππου (http://filopapou.blogspot.com/), μια ομάδα καλλιτεχνών-ακτιβιστών που διεκδικεί τη μετατροπή του ερειπωμένου μεγάρου σε ανοιχτό δημόσιο χώρο καλλιτεχνικής δημιουργίας και κοινωνικής συνεύρεσης. Σχεδιασμένη από τον Πικιώνη και τον Τσαρούχη, η βίλα (ένα πραγματικό ανάκτορο στην πραγματικότητα) στέγασε την  απίστευτη συλλογή έργων μοντέρνας τέχνης του Ιόλα. Οι πολλοί και διάσημοι που την επισκέφτηκαν ποτέ δεν έκρυψαν το θαυμασμό τους για την υψηλή αισθητική και τη βασιλική χλιδή αυτού του μοναδικού σπιτιού-μουσείου. Μετά το θάνατο του Ιόλα το 1987, η βίλα λεηλατήθηκε από συγγενείς και φίλους. Δεν κλάπηκαν μόνο τα πολύτιμα έργα τέχνης, αλλά ακόμα και οποιοδήποτε αντικείμενο θα μπορούσε να έχει αξία. Σήμερα, παραμένει μετέωρη σε μια γραφειοκρατική μαύρη τρύπα που δημιούργησαν το Υπουργείο Πολιτισμού και οι κληρονόμοι του Ιόλα.

Εκεί,. λοιπόν, στην Αγία Παρασκευή θυμήθηκα τον Ροδανθό. Βέβαια, ο Ιόλας δεν μπορεί να ταυτιστεί ακριβώς με τον Κέιν, με την έννοια ότι η ζωή του δεν υπήρξε αφιερωμένη μόνο στο χρήμα αλλά και στη μεγάλη τέχνη. Και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι αυτός ο δαιμόνιος τύπος  που οργάνωσε την πρώτη ατομική έκθεση του Άντι Γουόχολ, έχει συμβάλει όσο λίγοι στη διαμόρφωση του σύγχρονου εικαστικού βλέμματος. Και όμως… στην αυλή με την οργιαστική, πλέον, βλάστηση και μετά, στο βεβηλωμένο ανάκτορο, δεν μπορούσα να μην κάνω στενάχωρες σκέψεις για ότι δεν βρέθηκε κανένας να υπερασπιστεί το σπίτι του Ιόλα από τη λεηλασία. Ίσως βέβαια φταίει το ότι πέθανε στην Ελλάδα, στη χώρα που δεν καταξιώθηκε για τη δουλειά του αλλά συκοφαντήθηκε για την προσωπική ζωή του. Όμως η γεωγραφία ως ατύχημα, εξηγεί τη στάση του κράτους, όχι των οικείων του. Και περπατώντας σε αυτό το ερειπωμένο παλάτι από όπου έχουν ξηλωθεί ακόμα και τα κάγκελα, και  όπου όταν πια δεν είχε μείνει τίποτα για να κλαπεί βάλανε και μια φωτιά να το κάψουν, δεν μπορούσα να μη σκεφτώ ότι ο πάμπλουτος Ιόλας  δεν είχε την τύχη που έχουν κάποιοι άλλοι πολύ πιο ταπεινοί: έναν άνθρωπο δικό του να μαζέψει τα χαρτιά του, να βάλει στο κουτί τα μπιχλιμπίδια που ήταν πάνω στη βιβλιοθήκη, να φυλάξει τα ρούχα του για να μείνει η μυρωδιά του στην ντουλάπα της κρεβατοκάμαρας.

Δεν συμμερίζομαι την άποψη του «πτωχοί πλην τίμιοι και ευτυχισμένοι». Η φτώχεια είναι μια αθλιότητα χωρίς ίχνος μεγαλείου. Όμως, σε εκείνο το ανάκτορο της απέραντης ερημιάς,  αναρωτιόμουν αν ο Ιόλας πεθαίνοντας σκέφτηκε το δικό του Ροδανθό. Και με αυτό το στενάχωρο συναίσθημα, χαιρέτησα τους καλλιτέχνες και έφυγα.

 

Γιάννης Αλμπάνης

βίλα Ιόλα -30/11/2008

Την Κυριακή 30 Νοεμβριου πραγματοποιηθηκε στην Βιλλα Ιολα (Αγ,Παρασκευη) Συναντηση, με τους :
Πήραν μέρος: «Ομάδα Φιλοπάππου»: Άννα Τσουλούφη, Νίκος Παπαδοπουλος, Μαίρη Ζυγούρη, Τερέζα Παπαμιχάλη, Αγγελική Σβορώνου, Κώστας Χριστόπουλος
H Ευτυχία Ροδοπούλου.
Η Ομάδα «Αντερ Κονστράξιον»::Αλέξανδρος Λάιος, Μάρω Φασούλη, Πάνος Φαμέλης, Νίκος και Λάμπρος Παπαδόπουλος, Σπύρος Νάκας, Γεωργία Τουρμούζη
Γεωργία Δεσύλλα, Ευγενία Τζιρτζιλάκη, Μιχάλης Κυριαζής, Matteo Fraterno, Παναγιώτης Καλαμαράς, Νάντια Καλαρά, Ζάφος Ξαγοράρης, Αντώνης Βολανάκης











































































































































τα πνεύματα της βίλας......είναι ανήσυχα....

Iolas in Vogue 1982, 'where all that glitters is gold'

Κείμενο προ-θέσεων της Ομάδας Φιλοπάπου

Πολύς λόγος έχει γίνει τα τελευταία χρόνια για μιαν αλλαγή «διάθεσης» που λαμβάνει χώρα στα ελληνικά καλλιτεχνικά πράγματα. Ελλείψει αξιολογικών κριτηρίων και λοιπών αξιωματικών θέσεων που θα όριζαν και θα έθεταν κοινούς παρανομαστές στην σύγχρονη τοπική εικαστική πραγματικότητα, η σχετική συζήτηση τείνει να εκληφθεί ως κενή περιεχομένου. Τι θα μπορούσε να είναι όμως αυτό, το οποίο θα της προσέδιδε κάποιο νόημα; Αρχικά και πολύ γενικά σκέπτεται κανείς ότι ίσως, η διατύπωση μιας πρότασης με υποκείμενο το καλλιτεχνικό «πεδίο», ρήμα την καλλιτεχνική πρακτική και αντικείμενο την τέχνη στο συγκείμενό της, κατάφερνε να αποτελέσει την αφετηρία μιας αλληλουχίας συνειρμών, με σκοπό την πληρέστερη κατανόηση της εν λόγω συνθήκης.

Γίνεται έτσι κατανοητό ότι, στο βαθμό που προαπαιτείται η χρήση ενός κοινού κώδικα επικοινωνίας και ανταλλαγής απόψεων, ο επαναπροσδιορισμός της σημασίας των όρων καθαυτών κρίνεται απαραίτητος.

Τι σημαίνει, για παράδειγμα, «σκηνή», με ποιους όρους δραστηριοποιείται, ποια γεγονότα τη συνοδεύουν, ποιος ο ρόλος των ανθρώπων και ποια η δυναμική του συνόλου των εγχειρημάτων; Ή, ακόμα καλύτερα, πώς θα έπρεπε να είναι μια «σκηνή», ποιος ο ιδανικός ρόλος των αντίστοιχων θεσμών σήμερα, τι χαρακτήρα θα έπρεπε να έχει η καλλιτεχνική πρακτική και που θα θέλαμε να «οδηγηθούν» τα πράγματα.

Είναι σίγουρο, πως η όλη προβληματική δεν κάνει για πρώτη φορά την εμφάνισή της. Εντούτοις, μπορεί να επαναδιατυπωθεί μέσω της χρήσης ενός παραδείγματος: της εμβληματικής μορφής του Αλέξανδρου Ιόλα. Στο πρόσωπό του αντικατοπτρίζεται μια άλλου τύπου ματαίωση. «Άλλου τύπου» διότι διαρκεί, εκκρεμώντας ανάμεσα στην απορία για την τύχη της «χαμένης», ή ίσως καλύτερα, διεσπαρμέμης συλλογής του και τα αναπάντητα ερωτήματα που εκκινούν από την πιθανότητα συνολικής φιλοξενίας της σε ένα μουσείο, όπως τουλάχιστον ο ίδιος επιθυμούσε. Η «διάρκεια» της ματαίωσης γίνεται εμφανής, στον συσχετισμό της με την αδιάκοπη καταστροφή και «αποψίλωση» της οικίας του στην Αγία Παρασκευή, την περίφημη Βίλα του Ιόλα, τόπος στον οποίο δυνάμει θα φιλοξενούνταν η συλλογή μετά το θάνατό του δανδή συλλέκτη και πάτρωνα της μοντέρνας τέχνης και που μετά από αυτόν τέθηκε σε κατάσταση αστικού κενού.

Θεωρώντας αναγκαία την επαναφορά αυτού του συστήματος που φαίνεται να έχει ακυρωθεί με τα χρόνια, σε ένα προηγούμενο καθεστώς λειτουργίας του τόπου, πέραν του οποίου θα ξαναεγγραφούν τα νέα δεδομένα που θα θέσουμε ως ζωντανός οργανισμός της νέας καλλιτεχνικής σκηνής, οφείλουμε να παρατηρήσουμε προσεκτικότερα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά της ως άνω ματαίωσης. Διερωτόμαστε λοιπόν, τι συμβολίζει ο Αλέξανδρος Ιόλας; Ποιος ο ουσιαστικός ρόλος ανάλογων προσωπικοτήτων της παγκόσμιας καλλιτεχνικής σκηνής τότε και τώρα; Ποια η διάδραση ανάμεσα στην πολιτική εξουσία και το «καλλιτεχνικό πεδίο» τότε (ΠΑΣΟΚ, Μελίνα Μερκούρη), και ποια τώρα; Πώς αντιλαμβανόμαστε την καλλιτεχνική δραστηριότητα της γενιάς μας, ως καλλιτεχνών στη σκιά μιας συλλογής βαρύνουσας σημασίας, όπως αυτή του Αλέξανδρου Ιόλα, και πιο θα είναι το έργο μας εφ όσον αναλάβουμε δράση; Που και με ποιόν τρόπο γίνονται αντιληπτές οι αλλαγές στάσης απέναντι σε ζητήματα -μεταξύ άλλων- καλλιτεχνικής εκπαίδευσης και περιεχομένου των σύγχρονων έργων; Πώς θα μπορούσε, τέλος, να εννοηθεί ένα φανταστικό «μουσείο» του μέλλοντος, που θα απαντήσει στις ιδιαιτερότητες και της ανάγκες μας σήμερα;

Δουλέψαμε σαν ομάδα για να ανιχνεύσουμε τα σημεία που μας οδήγησαν στην παρούσα κατάσταση της ελληνικής καλλιτεχνικής παραγωγής και παρουσίας, βλέποντάς τα σαν ένα σύνολο καταστάσεων που μας χαρακτηρίζουν και μας αφορούν. Ανακαλύψαμε τη βίλα του Ιόλα βεβηλωμένη και παρατημένη από το κράτος. Η ίδια η Βίλα μας έδωσε το εφαλτήριο να ασχοληθούμε παραπέρα με την σύγχρονη κατάσταση της εικαστικής τέχνης στην Ελλάδα, αφού αυτή ως τόπος παραμένει ακόμα εκεί σαν ένα σύγχρονο μνημείο και μοντέρνο ερείπιο, υπενθυμίζοντάς μας την χαμένη συλλογή, τα υπερπολυτελή πάρτι και τις μεγαλοαστικού τύπου κοσμικές εκδηλώσεις και δεξιώσεις, την μοντέρνα τέχνη, και παρά πολλά αλλά τα οποία στρέφονται γύρω από αυτήν την -σχεδόν μυστηριώδη- δίνη ενός ιδιότυπου πολιτισμικού φαινομένου.

Και αναρωτηθήκαμε για όλον αυτόν τον πλούτο, υλικό και πολιτισμικό, που παράχθηκε στα μεταπολεμικά χρόνια της Ελλάδας, από τον Ιόλα, όπως και ότι κινήθηκε γύρω από αυτόν (από τον θεσμό των γκαλερί και των μουσείων μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης, ως τον ρόλο του πάτρωνα). Που χάνονται λοιπόν τα ίχνη της "πολιτιστικής μας κληρονομιάς", εμάς της γενιάς των καλλιτεχνών που γαλουχήθηκε μέσα στις σχολές από μια κουλτούρα σαν αυτή που φτιάχτηκε από τον Ιόλα, που ανέδειξε με πολύ συγκεκριμένο τρόπο την Ευρωπαϊκή μοντέρνα τέχνη, του σουρρεαλισμού, την αμερικανική μεταπολεμική τέχνη και τα κινήματα της ποπ-αρτ; Τι θα μπορούσε, για παράδειγμα, να σήμαινει η αποδοχή της κληρονομιάς του Ιόλα στο σύνολό της, ακόμα και πέρα από τη συλλογή καθαυτή; Για ποιους λόγους η συλλογή του δεν έγινε αποδεκτή και τι συνέβαλε σε αυτό; Ποια θα μπορούσε να είναι η εξέλιξη του συγκεκριμένου χώρου σήμερα;

Αλλά και σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, ποιος θα μπορούσε να είναι ο ρόλος τέτοιων προσώπων στο σημερινό καλλιτεχνικό γίγνεσθαι από τον θεσμό των γκαλερί και των μουσείων μοντέρνας ή σύγχρονης τέχνης, ως το ρόλο του πάτρωνα; Με ποιόν τρόπο επηρέασε το τι και το πώς βλέπουμε έργα, όπως αυτά της μεταπολεμικής μοντέρνας (ή μοντερνιστικής) αμερικανικής τέχνης; Ποιος ο ουσιαστικός ρόλος ανάλογων προσωπικοτήτων της παγκόσμιας καλλιτεχνικής σκηνής τότε και τώρα; Ποια η διάδραση ανάμεσα στην πολιτική εξουσία και το «καλλιτεχνικό πεδίο»; Πώς θα αντιλαμβανόμασταν την καλλιτεχνική δραστηριότητα μιας σύγχρονης γενιάς καλλιτεχνών στη σκιά μιας συλλογής βαρύνουσας σημασίας, όπως αυτή του Αλέξανδρου Ιόλα; Που και με ποιόν τρόπο γίνονται αντιληπτές οι αλλαγές στάσης απέναντι σε ζητήματα -μεταξύ άλλων- καλλιτεχνικής εκπαίδευσης και περιεχομένου των σύγχρονων έργων; Πώς θα μπορούσε, τέλος, να εννοηθεί ένα φανταστικό μουσείο που θα απαντούσε στις ιδιαιτερότητες και της ανάγκες τους;
Τι συμβολίζει λοιπόν ο Αλέξανδρος Ιόλας;

Μας απασχολούν ιδιαίτερα τα χρόνια κατά τα οποία έγιναν όλα αυτά μέχρι και σήμερα, αφού τότε συνέβησαν οι ραγδαίες αλλαγές σε κοινωνικοπολιτικο επίπεδο και κατ' εξακολούθηση και σε πολιτισμικό, οι οποίες μας χαρακτηρίζουν πολύ πιο άμεσα από την παράδοση της αρχαίας Ελλάδας.

Έχοντας ξεκινήσει πριν αρκετό καιρό την έρευνά γύρω από τις προσλαμβάνουσες μιας τόσο ιδιάζουσας περίπτωσης, η ομάδα Φιλοπάππου προσανατολίζεται στην ενεργοποίηση το τόπου εκείνου, της Βίλας Ιόλα, που φέρει όλα τα σημεία μιας βεβήλωσης, ενός τόπου, στον οποίο συνειδητοποιούμε τελικά ότι έχουν διαδραματιστεί πολύ σημαντικά γεγονότα στην ιστορία της τέχνης της σύγχρονης Ελλάδας.

Πρέπει να αναλογιστούμε ποια ακριβώς είναι αυτά τα σημαντικά γεγονότα, ποιοι καλλιτέχνες πρωταγωνίστησαν σε αυτά, ποιο το έργο τους, τι μας άφησαν ως παρακαταθήκη και ποια ιστορία έγραψαν για μας.

Το έργο που επιλέγουμε να ξεκινήσουμε είναι από τη φύση του πολυσχιδές. Το επιλέγουμε διότι καλύπτει με τη σκιά του ένα ευρύτατο φάσμα της καλλιτεχνικής πραγματικότητας του σήμερα, κάτι το οποίο διαφαίνεται καθαρά από την παρουσίαση του ιστορικού που έχουμε συντάξει μετά από ένα χρόνο έρευνας. Μεταφορικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι στην ουσία επιχειρούμε μια σύγχρονου τύπου «ανασκαφή» στο πρόσφατο παρελθόν.

Η ομάδα Φιλοπάππου τρέφει την επιθυμία να προσθέσει κάποια νέα δεδομένα στη σύγχρονη ελληνική εικαστική κατάσταση, χρησιμοποιώντας τη γνώση του παρελθόντος, αναγνωρίζοντας τις δυνατότητες που της δίνονται μέσα από αυτή τη γνώση, «εξαργυρώνοντας» την ιστορία που γράφτηκε πολιτιστικά μέσα στο σύγχρονο κοινωνικό πλαίσιο. Διατηρεί τη φαντασίωση της βίλας ως ένα σύγχρονο κέντρο πολιτισμού, που με τη βοήθεια των θεσμών θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί, όχι όμως σαν ένα ακόμη μουσείο, κλειστό και ιδρυματοποιημένο αλλά σαν ένα χώρο αφιερωμένο στην αναζήτηση, έρευνα και δημιουργία πρωτοποριακών έργων που θα στέλνουν τα βέλη τους στο μελλοντικό γίγνεσθαι της διεθνικής πολιτισμικής παραγωγής. Σε συνάρτηση με τις νέες επιταγές έκφρασης και πραγμάτωσης μιας διεθνούς και διαπολιτισμικής κουλτούρας, συνυφασμένες με τις κοινωνικοπολιτικές, τεχνολογικές και επιστημονικές αναζητήσεις του σήμερα.

Ως ομάδα Φιλοπάππου έχουμε ήδη στο παρελθόν μας δράσεις που είχαν ως σκοπό την επανενεργοποίηση τόπων και σημείων της πόλης, με πιο αφηρημένο τρόπο. Τόπων που έχουν, είτε πολύ ισχυρή ιστορία (έκθεση Ερειπίων Ένοικοι στο ξενοδοχείο στην Πορταριά Πηλίου), είτε αρχαιολογικό και αστικού σχεδιασμού ενδιαφέρον και συνάμα λειτουργική θέση στην καθημερινότητα της πόλης (έκθεση 37-58 Β/23-43 Α στο παλιό νταμάρι του λόφου Φιλοπάππου), είτε με τουριστικό ενδιαφέρον (Μέμορυ Γκέιμ, Ζούμπερι, Locus Solus στην Ιθάκη, έκθεση στην γκαλερί Gazon Rouge).

Αλλάζοντας προφίλ, βρίσκουμε σκόπιμο να λειτουργήσουμε συλλογικά και νομαδικά ως ένας μη θεσμισμένος οργανισμός με απτές αναφορές στην βίλα του Ιόλα, αφού επί του παρόντος τη θεωρούμε και την ορίζουμε σαν την καλλιτεχνική μας «πρώτη πατρίδα» και αναγνωρίζουμε ένα καλλιτεχνικό ρίζωμα σ΄ αυτήν, ενώ προς το παρόν έχουμε μεταφέρει στο διαδίκτυο τις σκέψεις μας και τις δράσεις σε σχέση με αυτή.

Απευθύνουμε κάλεσμα συμμετοχής και δράσης σε καλλιτέχνες, θεωρητικούς, ιστορικούς ή αντίστοιχες ομάδες, με σκοπό την αναψηλάφηση των παραπάνω ζητημάτων, εντός του πλαισίου της αντιπαραβολής τους με την εμβληματική μορφή του Αλέξανδρου Ιόλα.

Σαν πρώτη φάση του έργου, για την αναγνώριση του πεδίου στο οποίο συνεχίζουμε να εργαζόμαστε, ορίζουμε οι ίδιοι κάποιες επίπεδα ενεργειών και δράσεων που σχετίζονται με το πολυσχιδές θέμα και αφορούν μεταξύ άλλων:

1) α. την ίδια τη βίλα Ιόλα σαν κτισμένο και διαμορφωμένο χώρο, ως αρχιτεκτόνημα, β. ως ένα παράδειγμα μοντέρνου ερειπίου και σύγχρονου μνημείου, γ. ως παράδειγμα στο πλαίσιο του αστικού ιστού, της πολεοδομίας της περιοχής,

2) την εμπλοκή της βίλας στην καθημερινότητα της γειτονιάς της περιοχής Kοντόπευκου Αγίας Παρασκευής,

3) τα ίδια τα έργα της απωλέσασας συλλογής Ιόλα που βρίσκονταν στην βίλα,

4) την ιδιαιτερότητα του κοινωνικού φύλλου του Αλέξανδρου Ιόλα,

5) την σχέση του Αλ. Ιόλα με τις κοινωνικοπολιτικές καταστάσεις της εποχής του, πριν και μετά την εγκατάσταση του στην Ελλάδα,

6) την παράδοση της αγοράς των γκαλερί και των μουσείων, τον πάτρωνα που μίσθωνε τους καλλιτέχνες του σε αντίθεση με τις σημερινές γκαλερί,

Και σε δεύτερη φάση, κοιτώντας την δική μας διάδραση:

7) τη σχέση που δημιουργούμε εμείς με τους θεσμούς αυτούς, καθώς και την δημοσιοποίηση και την εμπλοκή, δηλαδή την μετατροπή του ακυρωμένου μουσείου σε δημόσιο χώρο διάδρασης με την καλλιτεχνική αλλά και με την τοπική κοινότητα,

8) σε ένα πιο «υπαρξιακό» και «φιλοσοφικό» επίπεδο, την αποκλειστικότητα της ομορφιάς από τον πλούτο των υλικών και

9) το δικό μας φανταστικό μουσείο, ως χώρος φιλοξενίας καλλιτεχνικών έργων, ως αρχιτεκτόνημα, ως κέντρο παραγωγής πολιτισμού.

Με αυτόν τον τρόπο η ομάδα επιχειρεί να ανοίξει την «συζήτηση» γύρω από το όλο ζήτημα, ορίζοντας έναν ανοιχτό τόπο όπου αυτή θα φιλοξενηθεί. Κάθε πρόταση, έργο, δράση, παρέμβαση που θα πραγματοποιηθεί στο ως άνω πλαίσιο θα συναντήσει κάθε δυνατή στήριξη και προβολή εκ μέρους της ομάδας.

Η προθεσή μας είναι η καταγραφή, η παράθεση και η προβολή όλων των έργων που θα προκύψουν κυρίως σε ένα διαδικτυακό τόπο που σχεδιάζουμε, καθώς και μια έκθεση και μια ειδική έκδοση για τα έργα αυτά.

Είναι σημαντικό να τονίσουμε εδώ ότι στα πλαίσια της ‘οικειοποίησης’ της περίπτωσης Ιόλα μέσα από μια δημιουργική διαδικασία, τα πνευματικά δικαιώματα (δικαιώματα χρήσης, πώλησης ) ανήκουν στον δημιουργό τους και είναι στην ευχέρεια του κατά πόσο θα επιτρέψει ή όχι να χρησιμοποιηθεί με την σειρά του και το δικό του έργο (αναφορά) από κάποιον επόμενο.

Να θυμίσουμε/τονίσουμε εδώ ότι, όπως αναφέρεται και στο ιστορικό Ιόλα (βλ.σχετικά) η βίλα Ιόλα συνδέεται με ένα περίπλοκο ιστορικό ιδιοκτησίας χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι είναι δημόσιος χώρος αλλά αποτελεί ιδιόκτητο χώρο για τον οποίο ισχύει ότι και για όλους τους ιδιόκτητους χώρους.

Αυτό που θέλουμε να πετύχουμε με αυτό το κάλεσμα είναι στην ουσία να εμπλέξουμε τον Ιόλα και την κληρονομιά του στη σημερινή πραγματικότητα όπως και αντίστροφα να γίνει γνωστή, να χρησιμοποιηθεί και να λειτουργεί πλέον ως αναφορά η περίπτωση Ιόλα σαν ένα εικαστικό , ένα κοινωνικό-πολιτικό-ιστορικό δεδομένο.

Μια χαρτογράφηση

please click on image to enlarge

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΕ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΛΑ ΙΟΛΑ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΣΕ ΣΥΖΗΤΗΣΗ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΠΕΡΙΞ ΤΗΣ ΒΙΛΑΣ ΙΟΛΑ
ΚΟΝΤΟΠΕΥΚΟ - ΑΓΙΑ ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

Είμαστε μια ομάδα εικαστικών καλλιτεχνών και ερευνητών, ονομαζόμαστε Ομάδα Φιλοπάππου και θέλουμε να κάνουμε μια συμβολική εκδήλωση για την ερειπωμένη Βίλα Ιόλα. Επειδή πιστεύουμε οτι το θέμα σας αφορά άμεσα, θα θέλαμε τη γνώμη σας και τη συμμετοχή σας.
Σας προσκαλούμε σε γνωριμία και ανοιχτή συζήτηση την Κυριακή 19 Οκτωβρίου στις 12:00 το μεσημέρι στην Πλατεία Ιόλα (Δημοκρατίας).

ΟΜΑΔΑ ΦΙΛΟΠΑΠΠΟΥ

βίλα Ιόλα -22/6/2008

την Κυριακή 22 Ιουνίου πήγαμε στην βίλα Ιόλα οι Μαίρη Ζυγούρη, Αγγελική Σβορώνου, Γεωργία Δεσύλλα, Τίνα Κώτση, Τερέζα Παπαμιχάλη, Μαργαρίτα Τσώμου, Μάντυ Αλμπάνη, Σταυρούλα Παπαδάκη, Γιώργος Γιαννακόπουλος, Κώστας Χριστόπουλος, Νίκος Παπαδόπουλος, Γιώργος Παπαδάτος, Ηλίας Κοέν

βίλα Ιόλα -19/5/2008

την Κυριακή 18 Μαΐου πήγαμε στην βίλα Ιόλα οι Μαίρη Ζυγούρη,Τερέζα Παπαμιχάλη,Νίκος Παπαδόπουλος,Κώστας Χριστόπουλος και Paul Zografakis

Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης - συλλογή Κωστάκη

μια σκέψη είναι να συγκρίνουμε την τύχη της συλλογής Ιόλα με αυτήν της συλλογής Κωστάκη

φωτογραφίες μετά την δράση της ομάδας στα εγκαίνεια της έκθεσης 'Πέντε Εποχές της Ρωσικής Πρωτοπορίας' στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης. μοιράσαμε στο κοινό χαρτάκια με τέσσερις διαφορετικές φράσεις.
σε αυτήν την δράση συμμετείχαν: Αγγελική Σβορώνου, Μαίρη Ζυγούρη,Τερέζα Παπαμιχάλη, Άννα Τσουλούφη, Νίκος Παπαδόπουλος, Κώστας Χριστόπουλος και ο Γιώργος Γιαννακόπουλος





















































































Aggeliki Svoronou, Mary Zygouri, Tereza Papamichali, Anna Tsouloufi, Nikos Papadopoulos, Kostas Christopoulos, Giorgos Giannakopoulos


η Μαίρη Ζυγούρη και ο Νίκος Παπαδόπουλος μαζί με τον Σταύρο Μιχαλαριά

Alexandre Iolas comissions Andy Warhol

In 1984, gallerist Alexandre Iolas commissioned Warhol to create a group of works based on Leonardo Da Vinci's Last Supper (1495-97) for an exhibition space in the Palazzo Stelline in Milan, located across the street from Santa Maria delle Grazie, home of Leonardo's masterpiece. Warhol exceeded the demands of the commission and produced nearly 100 variations on the theme. Indeed, the extent of the series indicates an almost obsessive investment in the subject matter, which takes on an added significance in light of the revelation of the secret religious life revealed after Warhol's death, which occurred only a month after the opening of the Milan exhibition in January 1987. The cycle also refers to the artist's use of Leonardo's Mona Lisa 20 years earlier, and to his series begun during the mid-1980s based on Renaissance and Modernist masterworks.

As he did with most subjects, Warhol approached The Last Supper through mediations of the original, working from a cheap black and white photograph of a widely circulated 19th-century engraving and a schematic outline drawing found in a 1913 Cyclopedia of Painters and Painting. The former served as model for the silkscreens, the latter for the so-called handdrawn paintings, which were made by tracing the simplified contours of the encyclopedia illustration as they were projected onto the canvas. While Warhol had practiced silkscreening since the early 1960s and throughout the '70s, he took up tracing only in 1983 during his collaborations with artists Francesco Clemente and Jean-Michel Basquiat. Some compositions appropriate Leonardo's entire pictorial design, while others explore details of individual figures and groups, singularly or in repetition, differing in orientation, scale, and color. This varied handling denies the visual unity of Leonardo's exemplary demonstration of one-point perspective as well as the painting's spiritual content by favoring a visual multiplicity and by including references to popular culture. Advertising logos for Wise Potato Chips, Dove Soap, and General Electric (a feature of Warhol's pictures that can be traced back to his Campbell's soup cans of the early 1960s) are superimposed on the figures of Christ and the Apostles, creating a hybrid of the sacred and profane, high art and commercial design. The seemingly heretical irreverence for these distinctions reflects the inevitable transformation of a deeply religious work into a cliché whose spiritual message has become muted through repetition. As Warhol's final series, The Last Supper serves as a powerful reiteration of the principles that informed his entire artistic enterprise.
--Claudia Schmuckli, Curatorial Assistant
This exhibition is made possible by support from The Brant Foundation, which provides loans of contemporary art to cultural institutions worldwide, and the Ayn Foundation.

Μαίρη Ζυγούρη φωτογραφίες από την βίλα

φωτογραφίες της Μαίρης Ζυγούρη από την βίλα Ιόλα